فتواهای مرجعیت در شرایط حساس نقش مهمی ایفا کردآتن ها

الخفاف درگفت وگویی به سوالات مربوط به نقش مرجعیت در صحنه سیاسی و مذهبی، منابع مالی آن و چگونگی هزینه کردن این منابع و نیز شرایط ورود مرجعیت به مسائل سیاسی پاسخ داد.

وی در خصوص نقش مرجعیت در صحنه سیاسی و میزان دخالت در این خصوص و زمان آن گفت: از زمان سرنگونی نظام سابق عراق درسال 2003 تاکنون مرجعیت عالی عراق نقش های متفاوتی داشته است، از جمله اینکه با صدور فتوای قانونی مشهور که پایه گذار تشکیل دولت جدید عراق بر اساس تعددگرایی سیاسی و چرخش مسالمت آمیز قدرت ازطریق صندوق های رای بود، ابتکار عمل را بدست گرفت و عراقی ها را به مشارکت در انتخابات به منظور تعیین سرنوشت خود و احترام به قانون و حفظ بیت المال و خودداری از انتقام جویی فرا خواند.

مرجعیت همچنین چند بار برای متوقف کردن روند وخامت امنیتی در مناطق مختلف وارد عمل شد به این معنی که با بهره بردن از توان معنوی خود گاه  راه حل سیاسی عرضه کرد، گاه به طور مستقیم وارد صحنه شد، همانطور که در خصوص بحران بزرگ نجف در سال2004 شاهد بودیم. علاوه براین بسیاری از طرح های مشکوک خارجی را که هدف ازآن بهره جویی از خواسته های برحق ملت عراق مبتنی بر حاکمیت و استقلال بود، ناکام گذاشته و فتنه طایفه ای را با صبر و تدبیر خاموش کرد و با تروریسم در تمام اشکال آن به مقابله برخاست.

یکی از مهم ترین نمونه های مبارزه با تروریسم، حمله وحشیانه داعش به عراق بود که مرجعیت فتوای دفاع  کفائی را صادر کرد به گونه ای که تغییر عمیق موازنه قدرت را به دنبال داشت و به این ترتیب توطئه بزرگی را که علیه عراق و عراقی ها طراحی شده بود، خنثی کرد.

الخفاف به شفقنا ادامه داد: مرجعیت عالی عراق با تکاپوی مردمی مبنی بر درخواست اصلاحات و مبارزه با فساد مالی و اداری همراه شد و با سخنرانی و مواضع خود از مردم حمایت کرد، اما متاسفانه تا این لحظه این موضوع به نتیجه ملموسی نرسیده است.مرجعیت همچنان روند سیاسی کشور را با دقت و تامل زیر نظر دارد و هرگاه احساس کند خطری عراق و منافع و ملت آن را تهدید می کند و دخالت آن در حل بحران های بزرگ و یا کاهش آن موثر واقع می شود، مداخله می کند.

الخفاف تاکید کرد: دخالت مرجعیت در مسائل سیاسی که تاکید دارد نباید از چارچوب قانونی فراتر برود، بر اساس شرایط مختلف شکل های مختلف علنی و غیر علنی دارد اما در هر حال همواره شفاف و روشن بوده است.

وی در پاسخ به اینکه راهکار مرجعیت برای پیگیری مسائل سیاسی و چگونگی موضع گیری در قبال آن چیست؟ گفت: آیت الله سیستانی اوضاع جاری را از طریق راهکارهای متعدد پیگیری می کند که عبارتند از پیگیری مستقیم از طریق رسانه های دیداری وشنیداری، علاوه بر این مهم ترین محورهای روزنامه ها وسایت های خبری و شبکه های اجتماعی تقدیم ایشان می شود.

همچنین کتاب ها وگزارش های علمی درخصوص پرونده های مهم و حساس در اختیار ایشان قرار می گیرد و اظهارات مسئولان در خصوص مسائل مختلف کشور نیز به اطلاع وی می رسد.ایشان همچنین بخش زیادی از مسائل را از طریق صحبت های کسانی که به ملاقاتش می آیند، پیگیری می کند که اغلب از تمام طبقات جامعه عراق و نقاط دیگر هستند.

الخفاف تصریح کرد:اما در خصوص موضع گیری های مرجعیت باید گفت که مرجعیت مواضع خود را بر اساس بررسی دقیق و عمیق هر موضوعی اتخاذ می کند و برخی از این مواضع نیازمند مشورت با کارشناسان است که نمونه های متعددی را در این خصوص داشته ایم.

وی در مورد اینکه منابع مالی مرجعیت دینی از کجا تامین و چگونه هزینه می شود و آیا منابع عتبات مقدس در عراق در اختیار مرجعیت قرار دارد؟ پاسخ داد: از نظر تاریخی معروف است که خمس و زکات و سایر مواردی که مومنان اهداء می کنند منابع مالی مرجعیت را تشکیل می دهد که این تاثیر زیادی در مرجعیت داشته و اصل حفظ استقلال نهادمذهبی شیعه از قدرت های حاکم در طول تاریخ به شمار می آمده است.بر این اساس تلاش هایی برای کاهش حقوق شرعی مرجعیت انجام گرفت با این تصور که از این طریق می توان فعالیت آن را تحت تاثیر قرار داد و یا از تاثیر آن کاست.این درآمدها برای تامین حقوق و هزینه های استادان، طلبه های حوزه علمیه و نیز طرح های مذهبی و خیریه و تامین نیاز فقرا و موارد مشابه هزینه می شود و برخلاف آنچه برخی شایعه می کنند، مرجعیت مبالغ زیادی در خزانه ندارد بلکه آنچه بدستش می رسد در مدت نسبتا کوتاهی هزینه می شود.

نکته قابل توجه اینکه آیت الله سیستانی از زمانی که به مرجعیت رسید، به تمام مقلدان خود در عراق اجاز داد که حقوق شرعی خود را به طور مستقیم و بدون مراجعه به ایشان به فقرا ببخشند، این فتوا تاثیر مهمی در بین مردم عراق داشت، علاوه بر این ایشان متعهد هستند تمام اموالی که از  عراقی ها به دست ایشان می رسد در عراق هزینه شود و مبالغی نیز از سوی مقلدان در سایر کشورها دریافت و  در عراق هزینه می شود.

اما در مورد منابع مالی عتبات مقدس در عراق باید گفت، مرجعیت در آن تصرفی نداشته و علاوه بر این از دریافت هرگونه کمک مالی مستقیم از سوی دولت و یا نهادهای تحت حمایت دولت مانند دیوان وقف شیعی خودداری کرده است.

الخفاف تاکید کرد، صحبت های مربوط به امکانات فراوان مالی مرجعیت دینی بی اساس است تا جایی که در این خصوص گاه از مبالغ خیالی صحبت می شود که مرجعیت در طول تاریخ خود چنین چیزی نداشته و عجیب اینکه برخی اعلام می کنند مرجعیت می تواند مشکل فقر را حل کند که این کاملا غیرعلمی و غیر واقعی است.حل این مشکل وظیفه دولت است که باید در چارچوب برنامه ها ونیز امکانات موجود آن را انجام دهد، اما امکانات مرجعیت در حد مشارکت در برطرف کردن برخی نیازهای فقراست که ازطریق کمک مستقیم و یا طرح های خدماتی صورت می گیرد که نمونه بارز آن تشکیل موسسه خیریه و تامین اجتماعی “العین ” است که رسیدگی به دهها هزار یتیم و زنان بیوه را برعهده دارد و کمک هایی را به مجروحان و بیماران و درمان آنان حتی در خارج از عراق ارائه می دهد.

الخفاف در خصوص مشی آیت الله سیستانی نیز گفت: در این مورد باید به موارد زیر اشاره کرد:

الف: مرجعیت در جزییات مسائل سیاسی دخالت نمی کند بلکه این موضوع را به نیروهای سیاسی واگذار کرده است و فقط در مسائل سرنوشت سازی که نیروهای سیاسی از تعامل با آن و یا حل و فصل آن ناتوان هستند، ورود می کند.

ب: مرجعیت به زندگی مسالمت آمیز بین پیروان مذاهب اسلامی و شیعه و سنی وپیروان سایر ادیان ایمان دارد، این رویکرد مبتنی بر فرهنگ همزیستی مسالمت آمیز و احترام متقابل است.

ج: مرجعیت بر لزوم احترام نهادهای دولتی شامل تمام بخش های نظامی، امنیتی، سیاسی، اداری، اجتماعی و غیره به خواست مردم در ایجاد وطن آزاد و مستقل تاکید دارد.

د: مرجعیت در مسائل دخالت نمی کند مگر اینکه از آن در خواست شود و بداند تحرک در یک مورد با توجه به شرایط و داده های موجود، نتیجه مفیدی خواهد داشت.
ه: مرجعیت به دقت رخدادهای داخلی، منطقه ای و بین المللی را زیر نظر دارد و چه بسا مدت طولانی سکوت اختیار کند که این به معنی نبود آن در صحنه نیست، از همین رو هنگامی که  نظر خود را اعلام می کند، موضع آن مبتنی بر قدرت و در زمان و مکان مناسب است تا موازنه را تغییر داده و واقعیتی را که ضامن منافع کشور و امت است، به کرسی بنشاند.

الخفاف در بخش دیگری از این گفتگو در پاسخ به این سوال که آیا خطبه دوم نماز جمعه از سوی شیخ کربلایی و سید صافی در کربلا، در نجف نوشته و برای آنان ارسال می شود یا اینکه خود آن راتهیه می کنند؟ گفت: بخشی از این خطبه در دفتر آیت الله سیستانی در نجف اشرف تهیه می شود و بخشی دیگر از سوی خود شیخ کربلایی و سید صافی آماده شده و پیش از ایراد آن تغییراتی ضروری در آن صورت می گیرد و بخش سوم نیز فی البداهه از سوی این دو بزرگوار در چارچوب سرفصل های کلی و مورد توافق دفتر آیت الله سیستانی ایراد می شود.

بر اساس موضوع مورد توافق در بهار سال 1437 برابر با 2016، در خطبه ها مسائل اخلاقی، دینی و اجتماعی به شکل کلی ذکر می شود که همگی ازسوی شیخ کربلایی و سید صافی تهیه می شود.

موارد استثنائی اندکی نیز وجود دارد که متن خطبه در نجف اشرف نوشته و بدون تغییر خوانده می شود، مانند خطبه آزادی موصل در سال 2017 یا خطبه همه پرسی در اقلیم کردستان عراق در اواخر سال 2017 و خطبه پیروزی بر داعش در پایان همان سال و خطبه انتخابات در سال 2018.

الخفاف در مورد اینکه آیا تحولی در حرکت مرجعیت عالی در سطح فعالیت دینی رخ داده است؟ گفت: در عصر حاضر سخنان مذهبی با چالش های جدیدی روبه رو است به این دلیل که برخی افراد متدین پست های سیاسی مهم و اجرایی کشور را مدتها  بدست گرفته اند اما  در پاسخگویی به خواست های مردم ناکام ماندند.

این وضعیت تاثیر منفی بر دین و ارزش های عقیدنی و حتی اخلاقی به جا گذاشته است، از همین رو اولا باید در ذهن مردم بین اصول برحق دینی و عملکرد بسیاری از سیاستمداران متدین تفاوت قائل شد، دوما خطبه های مراجع میانه رو به دور از خدشه دار کردن اصول زندگی مشترک و مسالمت آمیز در جامعه و مبتنی بر اصول فکری و عقیدتی ایراد شود.

همچنین فعالیت مرجعیت دینی در زمینه های زیر است:

-فراهم کردن شرایط مساعد برای ارتقاء سطح علمی طلبه های حوزه های علمیه از طریق تشویق استادان به نگاه عمیق در علوم اسلامی و پرهیز از نگاه سطحی وشتابزده در مسائل.

-توجیه خطبا و مبلغان به افزایش سطح آگاهی مذهبی طلبه ها از طریق شرح حقایق دینی و مذهب اهل بیت(ع)بر اساس منطق علمی مبتنی بر اصول و دلایل محکم و نیز تشویق روحیه محبت جویی بین مردم و پرهیز از مواردی که موجب ایجاد تفرقه و نارضایتی شده و به فضای مسالمت آمیز جامعه آسیب می رساند.

الخفاف در مورد اینکه آیا مرجعیت دینی بر طرح های عتبات مقدس در عراق و فعالیت های سرمایه گذری آن نظارت دارد؟ گفت: کار عتبات مقدس درعراق براساس قانون شماره 19 مصوب سال 2005 در ارتباط با مدیریت عتبات و مراقد شیعه انجام می گیرد که در آن تاکید شده است اموال حاصل از عتبات و مراقد مقدس باید بر اساس ضوابط شرعی و قانونی هزینه شود.

واقعیت این است که مدیریت عتبات مقدس به ویژه کربلای مقدس به منظور کاهش مشکلات مردم، پروژه های بهداشتی، تربیتی، اجتماعی، آموزشی و خدماتی بسیار مهمی را راه اندازی کرد و علاوه بر این سرمایه گذاری را نیز برنامه ریزی کرده است که هدف از آن حمایت از فعالیت های خیریه و توسعه آن است که به طور مستقل عمل می کند.

اما حضور شیخ کربلایی و سید صافی به عنوان متولی شرعی در مرقد امام حسین (ع) و حضرت عباس (ع) به این معنی نیست که برای مدیریت این دو مکان مقدس تعیین شده اند بلکه هدف از آن فقط تضمین رعایت مسائل شرعی در این مراقد مقدس است ومدیریت این مراقد در اختیار شورای اداری است و حضور شیخ کربلایی و سید صافی، در اختیارات  قانونی شورای اداری و وابستگی به دیوان وقف شیعی که تابع هیئت وزیران است، خللی وارد نمی کند.

نامزدی عبدالمهدی با مقبولیت مردمی، منطقه ای و بین المللی رو به رو شد

الخفاف در مورد این سوال که آیا عادل عبدالمهدی نامزد مرجعیت برای نخست وزیری بود؟ گفت: خیر وی نامزد مرجعیت عالی نبود بلکه نامزد دو فراکسیون بزرگ بودکه با پذیرش مردمی، منطقه ای و بین المللی روبه رو شد و مرجعیت نیز به آن اعتراضی نکرد اما به طرف های دست اندرکار اعلام کرد که فقط در صورتی دولت جدید را تایید می کند که نشانه های موفقیت در آن دیده شود و البته مشکلات باقی مانده از دولت های قبلی را نیز در نظر داشت.

مدیر دفتر آیت الله سیستانی در لبنان تاکید کرد: مشی مرجعیت عالی از زمان آغاز روند سیاسی در عراق مبتنی بر اصل عدم دخالت در نامزدی هیچ مسئول اجرایی و نیز مناصب عالی است به جز دو مورد که نیازمند موافقت مرجعیت عالی برای نامزدی است که عبارتند از: رئیس دیوان وقف شیعی و امنای عتبات مقدس اما در عین حال مرجعیت در عملکرد آنان نیز مانند سایر نهادهای رسمی دخالتی ندارد مگر اینکه در مورد برخی مسائل دیدگاه شرعی لازم باشد.

وی در مورد این سوال که چه زمانی آیت الله سیستانی در را به روی سیاستمداران می گشاید؟ پاسخ داد: ایشان از حدود سال 2011 تا کنون به دلایلی که نیروهای سیاسی می دانند، در را به روی سیاستمداران بسته است، اما منتظر تغییرات روشن در عملکرد کسانی است که قدرت را بدست دارند و در انتظار پیشرفت ملموس در پرونده های مبارزه با فساد و بهبود خدمات عمومی و کاهش مشکلات مردم و مسائل دیگر است و به انتظار ظاهر شدن نشانه های موفقیت در این زمینه ها نشسته است تا بر اساس آن اقدام لازم را انجام دهد.

الخفاف درپاسخ به این سوال که دیدگاه مرجعیت دینی درمورد آینده الحشد الشعبی چیست؟ تصریح کرد: بر اساس بند پنجم ماده اول قانون مصوب پارلمان عراق اعضای الحشد الشعبی باید از تمام چارچوب های سیاسی و حزبی و اجتماعی دور باشند. نخست وزیر نیز در خصوص ساختار این نیروها دستوری را صادر کرد و مرجعیت در انتظار اجرای قانون و دستور نخست وزیری است و بر اساس موضع اصولی خود تاکید دارد که سلاح باید در اختیار دولت باشد و هیچ حزب، گروه و عشیره و دیگران تحت هیچ عنوانی خارج از چارچوب نیروهای مسلح رسمی سلاح سنگین و نیمه سنگین در اختیار نداشته باشند.

وی در مورد مضمون مطالبی که درشبکه های اجتماعی و یا رسانه ها ازسوی کسانی که با آیت الله سیستانی ملاقات  داشته اند، منتشر می شود، و اینکه چه زمانی می توان به این مطالب اعتماد کرد؟ گفت: فقط مطالبی که از سوی دفتر آیت الله سیستانی تایید و در سایت رسمی مرجعیت منتشر می شود، قابل اعتماد است؛ بر این اساس نباید فراموش کرد، انتشار نادرست برخی اظهارات به دلیل درک اشتباه از سخنان مرجعیت و یا نسبت دادن برخی اظهارات به ایشان به منظور اهداف و مقاصد مشخص و از پیش تعیین شده ، کم نبوده است.

الخفاف در مورد اینکه  مرجعیت دینی بعد از آیت الله سیستانی که انشاء الله عمر طولانی داشته باشد، چگونه خواهد بود؟ آیا مشی سیاسی ایشان با مرجعیت بعدی در عراق ادامه خواهد یافت؟ گفت: مراجع بزرگ در تاریخ شیعه فقط با حمایت گسترده تعداد زیادی از علما و فضلای حوزه های علمیه و کشورهای مختلفی که شیعیان در آن سکونت دارند، شکل گرفته است.

من معقتدم، آینده با گذشته در این خصوص تفاوتی نخواهد داشت، البته نمی توانم آینده را پیش بینی کنم اما بی تردید مشی آیت الله سیستانی در دفتر ایشان در نجف اشرف، به دور از هرگونه تفکر مربوط به تعامل خانواده ایشان با موضوع مرجعیت در نبود ایشان (عمرش طولانی باد) است، زیرا اعتقاد کنونی این است که ادامه اقتدار و تاثیرگذاری مرجعیت شیعه در گروی دور ماندن از شبهه وراثتی بودن آن صرف نظر از شایستگی های علمی و اداری است.

اما در مورد اینکه مرجعیت آینده بر اساس مشی آیت الله سیستانی با مسائل عراق تعامل خواهد داشت، نیز باید گفت، به میزان زیادی چنین چیزی انتظار می رود زیرا ایشان مشی ای را در تعامل با مسائل سیاسی و اجتماعی پایه گذاری کردند که با توجه به مقبولیت زیاد در بین اقشار زیادی از مردم عراق به ویژه اندیشمندان و چهره های فرهنگی و سیاسی عبور از آن دشوار است.

درباره

بدون دیدگاه

ارسال دیدگاه

اجرا شده توسط: همیار وردپرس